Tag: insulinooporność

  • Jak przestać podjadać?

    Jak przestać podjadać?

    Po świątecznym przejedzeniu zazwyczaj wracamy do naszej żywieniowej rutyny. Jeżeli nasze nawyki są wspierające, to pomimo świątecznej nadwyżki energetycznej niebawem wrócimy do formy. Co jednak, jeśli nasze przyzwyczajenia żywieniowe wcale nie są dobre dla naszego zdrowia i przysparzają nam one dodatkowych kilogramów i zmartwień?

    Ileż to razy próbowałam chociażby ograniczyć podjadanie, bo o zaprzestaniu nie było nawet mowy. Próbowałam wielu metod, które mniej lub bardziej pomagały, a jednocześnie czułam, że prawdziwa przyczyna mojego wyzwania tkwi gdzieś poza moją obecną strefą wpływów.

    Próbowałam stylu niskowęglowodanowego oraz postu przerywanego i w istocie są to dobre narzędzia do regulowania apetytu. Jeżeli chodzi o post, to u mnie najlepiej sprawdzają się godziny jedzenia od 10 do 20 czyli post 14/10 (14 godzin na dobę niejedzenia, 10 godzin jedzenia). Z podjadaniem zaś wyzwanie pojawiało się zwłaszcza wtedy, gdy wracałam z pracy i popołudniowe zmęczenie w połączeniu z niedospaniem powodowało, że niedoenergetyzowany organizm domagał się czegoś słodkiego, najczęściej jakiejś przekąski. Często wówczas szły w ruch słodkości pozostawiane na stole z intencją poczęstowania gości. Nie zawsze była to gorzka czekolada albo ciasteczka niskowęglowodanowe. 😉 Po pewnym czasie jednak zauważyłam pewną (nie)prawidłowość i tym się dzisiaj chcę z Tobą podzielić.

    Aby zatem ograniczyć podjadanie, a z czasem zupełnie je wyeliminować, pamiętaj o kilku kwestiach. Albowiem zauważyłam, że:

    Styl niskowęglowodanowy lub chociażby odżywianie oparte na niskim indeksie glikemicznym ogranicza potrzebę podjadania.

    Dlaczego tak się dzieje?

    Kiedy spożywasz w swojej diecie około 150 g węglowodanów, czyli połowę przeciętnie spożywanej przez nas ilości, twój poziom glukozy we krwi jest bardziej stabilny. Jeżeli dodatkowo ograniczysz do minimum produkty bogate w węglowodany proste, czyli np. sacharozę (cukier z cukierniczki – ten brązowy też), słodycze i słodkie napoje słodzone cukrem lub syropami, mąkę pszenną i produkty na jej bazie, twój organizm odwdzięczy Ci się stopniową utratą masy ciała, mniejszą ochotą na podjadanie i stopniową poprawą gospodarki węglowodanowej, z wycofywaniem się insulinooporności włącznie. Nie twierdzę, że powyższa ilość węglowodanów na pewno u każdego spowoduje taki sam efekt. Twoje zdrowie to bardziej indywidualna sprawa. Uważam jednak, że każde ograniczenie węglowodanów w diecie rozumianej po prostu jako styl żywienia na co dzień, a zwłaszcza prostych węglowodanów, przynosi korzyść w postaci poprawy gospodarki węglowodanowej. Efektem jest bardziej stabilny poziom glukozy w surowicy krwi, co zapobiega napadom głodu i podjadaniu. Białkiem i tłuszczem Twój organizm najada się bardziej i na dłużej. Węglowodany są najszybszym do zmetabolizowania źródłem energii. Ich zapas jest magazynowany w mięśniach i wątrobie w postaci glikogenu. Jeżeli jesteś głodna i nie zaspokoisz od razu głodu, organizm sięgnie najpierw po te właśnie zapasy. Po ich wykorzystaniu będzie korzystał z paliwa, jakim są wolne kwasy tłuszczowe, których zapasy masz w tkance tłuszczowej. Twój organizm to mądre dzieło, które ewolucyjnie jest przystosowane do „przełączania się” na różne źródła paliwa. W ostateczności będzie korzystał z wewnątrzustrojowego białka, jednak w pierwszej kolejności użyje tego najmniej tobie potrzebnego, a zatem różnych narośli, guzów i tym podobnych tworów. Proces ten nosi nazwę odżywiania endogennego i jego skutkiem jest zjawisko autofagii, którego odkrycie w 2016r. zostało uhonorowane nagrodą Nobla. Odżywianie endogenne uruchamia się w organizmie po odpowiednio długim czasie postu warzywno-owocowego, diety ketogenicznej lub jakiegokolwiek innego postu.

    Niedobór snu osłabia Twoją wolę.

    Czy wiesz, że gdy zechcesz wyzdrowieć z jakiegokolwiek nałogu, terapeuta najprawdopodobniej będzie zachęcał Cię do unikania HALT. Co to jest HALT? To stany: H od hungry –  głodu, A od angry – złości, L od loneliness – samotności i  T od tired – zmęczenia. Jeśli masz skłonność do podjadania, niedobór snu i związane z tym spadki energii w ciągu dnia osłabią twoje zamiary, by nie podjadać. Im bardziej jesteśmy wypoczęci i trzeźwi, tym łatwiej nam wytrwać przy zdrowych nawykach. Na pewno nieraz to zauważyłaś, że którykolwiek z powyższych stanów odpala w Tobie skłonność do nałogowych zachowań. Na przykład osoby palące papierosy mają odruch by zapalić, jeżeli czują złość, gniew czy wściekłość. Osoby ze skłonnością do emocjonalnego objadania się, często ulegają obżarstwu w chwili samotności. Ma to związek ze skłonnością do regulowania emocji za pomocą zachowań nałogowych, w miejscu ich zdrowego rozpoznawania i wyrażania. Twoja chęć podjadania może mieć również podłoże emocjonalne. Niezależnie od tego, niedospany człowiek jest bardziej podatny na osłabienie samokontroli.

    Zastępowanie słodkich przekąsek owocami i orzechami skutkuje dłuższym uczuciem sytości i poprawą poziomu energii.

    Dlaczego tak się dzieje?

    Owoce zawierają błonnik, który sprawia, że najadasz się nimi na dłużej niż słodyczami. Błonnik spowalnia również uwalnianie glukozy do krwi, dzięki czemu jej poziom w surowicy krwi jest dłużej stabilny. Oznacza to mniejsze ryzyko napadów głodu i spadków energii, jak to się dzieje po spożyciu popularnych przekąsek zawierających cukry. Ponadto owoce są bogate w przeróżne witaminy, zaś najbardziej w energetyzującą witaminę C. Jeżeli chcesz odżywiać się w stylu niskowęglowodanowym, wybieraj owoce z najniższą zawartością cukrów, czyli: awokado (także ze względu na to, że awokado jest mało oczywistym, a jednak przebogatym źródłem potasu –  68 gramowe awokado hass zawiera aż 345 mg potasu w 100 g owocu), cytrusy oraz owoce jagodowe. Do owoców jagodowych zaliczamy wszelkie jadalne jagody i borówki, maliny, truskawki, a także porzeczki. Oprócz witaminy C owoce jagodowe zawierają także polifenole o działaniu antynowotworowym. Im ciemniejsza skórka owocu, tym większy jego potencjał antyoksydacyjny, czyli także antynowotworowy.

    Orzechy są znakomitą przekąską zarówno dla tych, którym bliskie jest ograniczanie węglowodanów w diecie, jak i tych, którzy po prostu chcą odżywiać się pełnowartościowo. Polskie Towarzystwo Kardiologiczne twierdzi, że dzienne spożywanie około 30 g orzechów mieszanych dziennie wiąże się z obniżeniem o 30 % ryzyka wystąpienia ASCVD czyli choroby sercowo-naczyniowej związanej z miażdżycą. Tłuszcze zawarte w orzechach chronią układ krążenia poprzez pozytywny wpływ na gospodarkę lipidową, a także odżywiają układ nerwowy. Są to głównie nienasycone kwasy tłuszczowe, choć olej kokosowy i owiany złą sławą olej palmowy są także jedynymi w przyrodzie roślinnymi tłuszczami nasyconymi.

    Na pewno słyszałaś o dobroczynnym wpływie kwasów Omega 3 na układ krążenia oraz na układ nerwowy. Otóż wartość kwasów tłuszczowych w orzechach ocenia się przez pryzmat proporcji antyzapalnych kwasów Omega 6 do Omega 3. Kwasów Omega 3 zazwyczaj dostarczamy w diecie mniej aniżeli kwasów Omega 6, jednak, gdy kwasów Omega 6 jest ponad 2,3 razy więcej w odniesieniu do Omega 3, wówczas mówimy o charakterze zapalnym diety.

    Najlepszą proporcję kwasów tłuszczowych n6/n3 czyli kwasów Omega 6 do Omega 3 mają orzechy włoskie. Jednak wartościową przekąską są również inne orzechy, ze względu za obecność nienasyconych kwasów tłuszczowych, do których należą wielonienasycone oraz jednonienasycone kwasy tłuszczowe.

    Orzechy są wartościową przekąską również ze względu na zawartość witamin z grupy B, które biorą udział w metaboliźmie energetycznym i mają pozytywny wpływ na nasz układ nerwowy i równowagę emocjonalną.

    Orzechy brazylijskie są osławionym źródłem selenu, jednak tylko w przypadku, gdy rzeczywiście pochodzą z Brazylii, a nie np. z Boliwii. Boliwijskie gleby są bowiem uboższe w selen od gleb brazylijskich, co przekłada się na zawartość tego pierwiastka w orzechach. 

    Na uwagę zasługują również orzechy: macadamia, orzechy pinii, migdały, orzechy pekan, orzechy laskowe, a także nasiona: lnu (źródło kwasów tłuszczowych Omega 3), słonecznika ( głównie ze względu na zawartość cynku w ilości 5 mg na 100 g nasion), sezamu ( źródło Omega 3  oraz wapnia w ilości ), czy też pestki dyni (źródło cynku – 100 g pestek dyni dostarcza aż 7,81 mg cynku, co stanowi około 80 % przeciętnego dziennego zapotrzebowania).

    Odpowiednie zarządzanie stresem i używanie technik relaksacyjnych.

    Czyli praca z myślami, emocjami i przekonaniami jako klucz do wyeliminowania podjadania emocjonalnego i innych zaburzeń odżywiania.

    Być może się zastanawiasz, co to ma do tego trudnego do opanowania głodu, który czujesz. Ten głód może być symptomem, że nie potrafisz na przykład zidentyfikować trudnych emocji, które czujesz, a więc i wyrazić je w zdrowy sposób. Regulowanie emocji jedzeniem, czyli jedzenie po to, by pozbyć się bólu i napięcia emocjonalnego albo by po prostu poczuć się lepiej, poprawić sobie nastrój, ma symptomy uzależnienia behawioralnego, w którym regulujemy emocje za pomocą jakiegoś zachowania. Jeżeli nauczysz się identyfikować myśli, które do Ciebie przychodzą, będzie to pierwszy krok do uzdrowienia. Z czasem nauczysz się dyskusji z myślami negatywnymi, bo wiele niby prawd, w które uwierzyliśmy, w tym te na swój temat, są prawdami tylko dlatego, że ktoś wystarczająco długo nam je powtarzał. Teraz już możesz poszukać swojej prawdy i uwierzyć w to, co Ty uznasz za stosowne. Pod myślami jednak jest coś jeszcze. Źródło, z którego nieprzerwanie  napływają do Ciebie określonego typu myśli, być może przykre i niemiłe. Dopóki nie wyczyścimy źródła, wszystkie sposoby kwestionowania negatywnych myśli będą działały doraźnie, bo z zatrutego źródło będzie ciągle leciała zatruta woda, dopóki nie oczyścimy źródła. Tym źródłem są nasze przekonania. Właśnie najczęściej z  niewspierających Cię przekonań wyrastają myśli, które powodują, że źle się czujesz. Przekonania te mogą dotyczyć, Ciebie, świata, ludzi, związków i relacji, a także Ciebie na tle innych – kobiet czy mężczyzn. Jeżeli w towarzystwie innych osób czujesz się zestresowana (y) , to może to wynikać z Twojego nieadekwatnego poczucia własnej wartości i niskiej samooceny, których źródłem jest jakieś niewspierające przekonanie, np. zawsze inni są lepsi, ja jestem na końcu, jestem gorszy od innych. Możesz nawet o tym nie wiedzieć i zazwyczaj tak się dzieje, bowiem kieruje nami to, co nieuświadomione. To, co uświadomione, nie jest już zasilane i może być kwestionowane. Kiedy nauczysz się w zdrowy sposób regulować emocje, podjadanie na tle psychogennym będzie słabło, ponieważ Twój umysł świadomy przejmie ster nad kompulsywnym stymulowaniem układu nagrody. Będzie się to wiązało ze świadomym wystawieniem się na emocjonalny ból, ale po to by go zażegnać. Jeżeli znajdziesz w sobie determinację, by się z nim skonfrontować i oczyścić ranę, która go powoduje, zlikwidujesz źródło tego bólu.

    Techniki relaksacyjne potrzebne nam są do uspokojenia i wyciszenia myśli. Przynoszą spokój i przejrzystość, dzięki czemu wiesz co i dlaczego przychodzi do Twojej głowy. Medytowanie daje nam dystans, dzięki któremu możemy wybierać pomiędzy nieświadomym schematycznym reagowaniem na sytuację i świadomym zachowaniem.

    Jeżeli zaczniesz pracować z emocjami i przekonaniami , przyniesie to wiele korzyści dla twojego zdrowia zarówno emocjonalnego, jak i fizycznego. Przyczyni się również do lepszej obserwacji własnych reakcji i zachowań i pozwoli na uzdrowienie zachowań nałogowych i niewspierających nawyków.

    Uzupełnienie niedoborów pokarmowych.

    Dlaczego to ważne?

    Jeżeli masz niedobory pokarmowe, organizm będzie starał się je wyrównać. Stąd być może ten dziwny apetyt pomimo kilku posiłków dziennie. Jeżeli podjadasz, przyjrzyj się swojej diecie. Co o niej myślisz? Czy dostarcza Ci oprócz białek, tłuszczy i węglowodanów także wszystkich makro- i mikroelementów? Czy jesteś właściwie nawodniona (y)? Jeżeli trudno Ci to ocenić, skorzystaj z profesjonalnej pomocy. Dietetyk przyjrzy się Twoim nawykom żywieniowym i oceni, na jakie niedobory jesteś narażony, a także podpowie, jak je wyrównać.

    Powszechnym niedoborem pokarmowym jest niedobór potasu i magnezu. Czasami sodu, z powodu tak samo modnych, jak i niebezpiecznych poglądów, że powinniśmy ograniczać sód. Tymczasem hiponatremia (niedobór sodu) to zjawisko bardzo niebezpieczne dla układu krążenia oraz układu nerwowego, bowiem obydwa działają dzięki sprawnemu funkcjonowaniu tak zwanej pompy sodowo-potasowej, generatora energii potrzebnej nam do życia. Dzienna dawka sodu to około 1500 mg i taka znajduje się w słusznej łyżeczce soli. Mniej soli powinny spożywać osoby z niektórymi schorzeniami, np. nerek i nadciśnieniem. Więcej natomiast osoby pracujące fizycznie i sportowcy.

    Tutaj znajdziesz mój dobry artykuł m.in. na temat tego w jakich produktach żywnościowych znajdziesz poszczególne elektrolity (sód, potas, magnez, wapń).

    Jak widzisz, przyczyny podjadania mogą być różne, dlatego warto zatrzymać się i przyjrzeć się swoim nawykom żywieniowym i temu, co towarzyszy podjadaniu. Kiedy się to „odpala”, co temu towarzyszy, jakie emocje, czy zauważasz może jakieś powtarzające się schematy w Twoim podejściu do jedzenia?

    Poświęć sobie czas, zadbaj o siebie, zacznij uważnie i z akceptacją przyglądać się swoim nawykom, a zauważysz pozytywne efekty. I nie chodzi mi o akceptację, która ma na celu utrzymanie stanu rzeczy, jaki Ci nie odpowiada, ale o akceptację tego, co jest w „tu i teraz”, aby z tego punktu ruszyć w kierunku zmian na lepsze.

    Jagodowa

    Źródła:

    1. źródło własne
    2. zawartość potasu w awokado 
    3. dietetyczne wytyczne polskiego towarzystwa kardiologicznego 
    4. proporcje kwasów tłuszczowych w orzechach i nasionach
    5. zawartość składników odżywczych w pokarmach
    6. zawartość wapnia w orzechach i ziarnach 
  • Mama śmiała się ze mnie, kiedy mówiłam, że nie mogę pić kakao. Przestała, gdy przeczytała o..

    Mama śmiała się ze mnie, kiedy mówiłam, że nie mogę pić kakao. Przestała, gdy przeczytała o..

    teobrominie..

    Teobromina zawarta w kakao jest alkaloidem i podobnie jak teina i kofeina może nasilać somatyczne reakcje lękowe u chorujących na nerwicę. Taka ciekawostka.

    A w tym artykule przedstawię Ci 10 innych produktów uznawanych za „ZDROWE”, których nie możesz spożywać, jeśli dotyczą Cię określone schorzenia lub dolegliwości.

     

    fot. własna.

     

    1. Kasza jaglana.

    Ten superfood ma zastosowanie jako pokarm wspomagający detoksykację organizmu.

    Kasza jaglana jest źródłem węglowodanów, białka oraz błonnika. Jest chętnie wybierana jako składnik zarówno lekkich, słodkich posiłków (także deserów), jak również dań wytrawnych. Możesz spożywać ją w bardzo ograniczonych ilościach, jeżeli masz cukrzycę lub dotyczy Cię insulinooporność. Kasza ta odznacza się bowiem wysokim indeksem glikemicznym oscylującym wokół 70 [1]. Oznacza to, że po jej spożyciu poziom glukozy gwałtownie wzrasta, a następnie spada, co może prowadzić do hipoglikemii, czyli niedocukrzenia. Wahania poziomu glukozy zwiększają ryzyko powikłań cukrzycowych, a w przypadku insulinooporności – zwiększają ryzyko cukrzycy typu II.

    Co ciekawe, wysoka zawartość błonnika wyklucza ją z produktów zalecanych w diecie łatwostrawnej. 

     

    fot. własna.

     

    2. Szpinak.

    Już wiemy, że to mit dietetyczny, że szpinak zawiera bardzo dużo żelaza. Naprawdę szpinak zawiera około 2,7 mg żelaza w 100g produktu [2]. Dzienne zapotrzebowanie na ten pierwiastek dla kobiet od 19 do 50 roku życia wynosi 18 mg, zaś dla mężczyzn 10 mg [3].
    Szpinak jest jednak doskonałym źródłem folianów, które są szczególnie cenne dla kobiet w pierwszym trymestrze ciąży lub planujących ciążę. Foliany zawarte w szpinaku (w ilości około 200 mikrogramów na 100 g produktu [4]), są także dobrym  uzupełnieniem diety osób chcących wyjść z anemii makrocytarnej, czyli spowodowanej niedoborem witaminy B9 (kwasu foliowego). Niemniej jednak szpinak jest także źródłem szczawianów, dlatego jest przeciwwskazany u osób z rozpoznaną dną moczanową oraz kamicą nerkową szczawianową. Jeżeli chorujesz na dnę moczanową lub kamicę szczawianową, szczawiany zawarte w szpinaku mogą odkładać się w Twoim organizmie. Powoduje to zaostrzenie stanu zapalnego oraz objawów choroby, takich jak ból czy obrzęki.

    Jeżeli chorujesz na anemię i nie wiesz jak skomponować swoją dietę, tutaj znajdziesz przykładowy „7-dniowy Plan żywieniowy w anemii”. A tu przeczytasz mój bardzo dobry artykuł na temat anemii. Tutaj dowiesz się, co jeść w anemii. 

    Natomiast tutaj obejrzysz mój filmik, w którym opowiadam, co jest najważniejsze w żywieniu w anemii. 

     

    3. Czekolada gorzka.

    Słyszałaś na pewno, że czekolada gorzka to świetne źródło magnezu, potasu oraz polifenoli chroniących organizm przed szkodliwym działaniem wolnych rodników. To wszystko prawda, jednak czekolada gorzka ma działanie zapierające i dlatego jest przeciwwskazana w diecie bogatoresztkowej, zalecanej osobom cierpiącym na zaparcia. Czekolada gorzka jest również źle tolerowana przez osoby cierpiące na zaburzenia psychosomatyczne indukowane lękiem. Ze względu na wysoką zawartość kakao i znajdującej się w nim teobrominy, czekolada gorzka może uruchomić kaskadę objawów somatycznych na tle lękowym, takich jak np. przyspieszenie akcji serca, hiperwentylacja, czy też atak paniki. Z podobnych względów osoby te powinny unikać kawy, przynajmniej do czasu wyrównania stanu emocjonalnego, a następnie powoli wprowadzać produkt i obserwować reakcje organizmu. Teobromina i kofeina powodują zwiększenie ekspozycji na reakcje psychosomatyczne. Oznacza to, że jeżeli masz tendencje do ataków paniki i Twój organizm jest wrażliwy na bodźce z układu nerwowego, teobromina i kofeina wzmacniają ten efekt. Zazwyczaj mija on po skutecznym leczeniu zaburzeń nerwicowych i wówczas wrażliwość na te substancje osiąga poziom przeciętny, podobnie jak u osób, które piją napoje z teiną, teobrominą i kofeiną i nie doświadczają skutków ubocznych. Jestem przykładem takiej osoby. W przebiegu zaburzeń nerwicowych o dużym nasileniu (kiedy np. stanie w kolejce wywoływało hiperwentylację) musiałam zrezygnować z picia kawy. Kiedy chciałam napić się „fusiastej”, musiałam kupować bezkofeinową. Było to w czasie, gdy łatwiej było dostać mieloną kawę bezkofeinową przez internet, aniżeli w stacjonarnym sklepie. W tamtym czasie również wypicie kubka czarnej herbaty w pracy wiązało się z przyspieszoną akcją serca przez najbliższe pół nocy. Dopiero od mojego psychologa dowiedziałam się, że osoby z nadwrażliwością lękową nie powinny pić kawy. Jest to związane z wpływem kofeiny na układ nerwowy. 

    Obecnie piję, co chcę i już dawno zapomniałam o „dziwnych objawach” po spożyciu kawy, herbaty czy kakao. 

    Jeżeli nadmierna ekspozycja na zaburzenia nerwicowe jest spowodowana niedoborami elektrolitów (wapń, sód, potas, magnez) lub witamin z grupy B, wówczas uzupełnienie tych substancji odżywczych powinna przywrócić wyższą tolerancję na wpływ wspomnianych alkaloidów na układ nerwowy. To dlatego suplementacja np. magnezu pomaga w lepszej tolerancji stresu – magnez jest w organizmie niezbędny do wielu reakcji, a jego prawidłowy poziom tkankowy i we krwi – do prawidłowego działania układu nerwowego. Oczywiście nie tylko magnez ma w tym przypadku znaczenie – podaję popularny przykład. 

     

    fot. własna 🙂

     

    Moja mama śmiała się ze mnie, gdy mając już ataki somatyczne na tle nerwicowym, twierdziłam, że nie mogę pić kakao. Mama uważała, że przesadzam oraz argumentowała, że przecież nawet dzieci piją kakao i nic im nie jest. Przestała się śmiać, gdy przeczytała o teobrominie, która jak już wiesz jest alkaloidem nasilającym objawy somatyczne u osób z zaburzeniami nerwicowymi.

    Tutaj przeczytasz o tym jak pokonać nerwicę i odzyskać równowagę.

     

    4. Banan 

    Ten popularny owoc jest chętnie stosowanym przez dietetyków składnikiem diety łatwostrawnej, ponieważ jest łagodny dla układu pokarmowego ze względu na niską zawartość błonnika, a ponadto dobrze komponuje się z fermentowanymi produktami mlecznymi. Banan jest również chętnie wybierany przez sportowców ze względu na wysoką zawartość węglowodanów łatwoprzyswajalnych. Jednak banany nie powinny być spożywane przez osoby cierpiące na niewydolność nerek, ponieważ zawierają dużą ilość potasu (około 420 mg/100 g owocu). Nie jest to najwyższa ilość potasu, jaką możemy spotkać w produktach spożywczych. Więcej potasu od bananów ma chociażby awokado, szpinak, woda kokosowa, czy koncentrat pomidorowy [5]. Niemniej jednak w przebiegu chorób nerek z współwystępującą niewydolnością, nadmiar potasu nie może być sprawnie usuwany z organizmu i tym samym obciąża układ krążenia, spowalniając pracę mięśnia sercowego. Nadmiar potasu we krwi może spowodować nawet migotanie komór serca.  Niewydolność nerek mierzy się zaś takimi parametrami, jak np.: e-gfr, kreatynina i mocznik. 

     

    Składniki na zielonego, pełnego witamin szejka. Banan, kiwi i jarmuż. Fot. własna.

     

    5. Makaron pełnoziarnisty. 

    Produkty pełnoziarniste cieszą się szczególnym uznaniem osób dbających o udział w swojej diecie węglowodanów wolniej przyswajalnych, a także produktów bogatych w witaminy z grupy B oraz mikro- i makro-elementy.

    Ze względu na wolniejszą przyswajalność węglowodanów oraz większą zawartość składników odżywczych w odniesieniu do produktów z ziarna oczyszczonego, produkty z pełnego ziarna cieszą się większym uznaniem osób zmagających się z zaburzeniami węglowodanowymi, aniżeli makarony i mąki białe. Na czym polega różnica w przyswajalności węglowodanów? Produkty zawierające węglowodany łatwoprzyswajalne (np. cukier i produkty go zawierające, białe pieczywo, białe mąki i makarony) powodują krótko po spożyciu gwałtowny wzrost, a następnie spadek glikemii (glukozy w surowicy krwi). Ograniczenie incydentów wahania glikemii (poziomu cukru we krwi) obniża ryzyko powikłań cukrzycowych, takich jak np. nefropatia, retinopatia czy rozwój stopy cukrzycowej. Stały poziom glukozy wpływa pozytywnie również na Twój nastrój, nawet jeśli nie jesteś cukrzykiem. Natomiast ważną uwagą jest, że osoby z zaburzeniami gospodarki węglowodanowej gorzej tolerują jakiekolwiek węglowodany, a zatem w ich przypadku wyłączenie z diety źródeł węglowodanów prostych i ograniczenie spożywania węglowodanów złożonych będzie miało pozytywny wpływ na poprawę tolerancji glukozy oraz wrażliwości na insulinę. Taka zmiana w diecie wpłynie również pozytywnie na działanie leków obniżających poziom glikemii, a w niektórych przypadkach pozwoli na obniżenie ich dawek.

     

    fot. własna.

    Makaron pełnoziarnisty to dobry wybór również dla osób, dla których ważna jest wysoka zawartość błonnika w diecie np. osoby z atonią jelit. Z tego samego względu  ten typ makaronu nie jest polecany w schorzeniach, w których zalecono dietę łatwostrawną, np. w okresie pooperacyjnym (szczególnie, gdy operacje chirurgiczne dotyczą układu pokarmowego). Produkty wysokobłonnikowe nie są także zalecane po zatruciu bakterią salmonelli, aż do czasu, gdy układ pokarmowy powróci do pełnej sprawności. 

     

    6. Chude, fermentowane produkty mleczne.

    Są bogatym źródłem probiotyków. Probiotyki to mikroorganizmy zasiedlające nasze jelita. Probiotyki są ważnym elementem naszego układu odpornościowego. Jednak nie możesz spożywać produktów mlecznych, jeżeli występuje u Ciebie nadmierne wydzielanie śluzu, na przykład w przebiegu mukowiscydozy. Również w chorobach autoimmunologicznych spożywanie produktów mlecznych jest mocno dyskusyjne, z uwagi na alergizującą kazeinę i inne białka mleka krowiego. Składniki te mogą zaostrzać stan zapalny w organizmie, jednak rozstrzygającą według mnie kwestią jest badanie w kierunku nietolerancji i alergii pokarmowych. 

    Produkty mleczne są również przeciwwskazane w przypadku stwierdzonej nietolerancji laktozy, spowodowanej niedoborem lub brakiem laktazy. Produkty bez laktozy są w takich przypadkach doskonałym rozwiązaniem, o ile nie występują inne przeciwwskazania do spożywania produktów mlecznych.

    Badania immunologiczne – testy na nietolerancje pokarmowe, wykazują nietolerancje na białka mleka krowiego, w tym na kazeinę. W przypadku uzyskania pozytywnego wyniku należy zastosować dietę eliminacyjną, czyli zrezygnować z konkretnego alergenu, na który stwierdzono nietolerancję i powracać do niego stopniowo po około pół roku. Wówczas można powtórzyć badania. 

     

     

    fot. Pixabay.

     

    7. Daktyle.

    Daktyle to źródło szybko dostępnej energii pochodzącej z cukrów prostych, szczególnie doceniane przez sportowców. Jednak wystrzegaj się tych słodkich owoców, jeśli chorujesz na cukrzycę, insulinooporność lub Twój poziom glukozy plasuje się około 100 mg/dl. W takich przypadkach optymalnym dla Ciebie sposobem odżywiania jest dieta oparta z ograniczeniem węglowodanów łatwoprzyswajalnych oraz oparta na niskim indeksie glikemicznym. Indeks glikemiczny suszonych daktyli wynosi 103 [6]. To bardzo dużo. 

     

    8. Papryka. 

    To warzywo należące do rodziny psiankowatych jest jednym z najbogatszych źródeł witaminy C, jednak ze względu na twardą skórkę, należy ono do warzyw ciężkostrawnych, przeciwwskazanych w świeżej postaci w chorobach układu pokarmowego. W takich chorobach, a także po zabiegach oraz w okresie rekonwalescencji po operacjach chirurgicznych stosuje się dietę łatwostrawną. Papryka zaś jest warzywem przeciwwskazanym w tej diecie. Warzywo jednak można piec, zapiekać, gotować, dusić i po obróbce termicznej np. miksować. Podpieczona papryka pozbawiona skórki może być składnikiem łagodnych past, sałatek lub być spożywana jako samodzielna przystawka. Papryka po obróbce termicznej, pozbawiona skórki oraz rozdrobiona jest zupełnie inaczej tolerowana przez układ trawienny i może być użyta do skomponowania posiłku nawet dla osoby, której zaleca się dietę lekkostrawną. 

     

    Potrzebujesz wzmacniającego planu żywieniowego, bogatego w witaminę C? Znajdziesz go tutaj.  

     

    fot. własna.

     

    9. Ogórek.

    Świetnie gasi pragnienie i zawiera cenne sole mineralne. Jest orzeźwiającym składnikiem sałatek i surówek. Jednak mało kto wie, że ogórek jest warzywem niezalecanym w diecie łatwostrawnej. Za to w ramach diety bogatoresztkowej, stosowanej w zaparciach oraz  w atonii jelit, ogórek jest cennym składnikiem posiłków wpływających pobudzająco na perystaltykę jelit. 

     

    10. Agrest i rabarbar.

    Te bogate w witaminę C owoce są niekorzystne dla osób chorujących na dnę moczanową oraz kamicę szczawianową. Ze względu na wysoką zawartość związków szczawianowych, mogą przyczynić się do ataku podagry, czyli zaostrzenia dny moczanowej. Spożywanie owoców i warzyw bogatych w związki szczawianowe może spowodować również zaostrzenie objawów kamicy szczawianowej oraz pogorszenie stanu zdrowia z powodu odkładania się szczawianów w nerkach. 

     


    Patrycja Pietrzycka – Dietetyk.

     

     

    Źródła:

    1. GI Database [Internet]. [cytowane 20.05.2021r.]. Dostępne na: https://www.glycemicindex.com/foodSearch.php    
    2. https://anemiacentral.com/spinach-for-iron/
    3. Normy żywienia dla populacji Polski i ich zastosowanie, pod redakcją Mirosława Jarosza, Ewy Rychlik, Katarzyny Stoś, Jadwigi Charzewskiej. Tabela 22. Normy na składniki mineralne. 
    4. Kwas foliowy – występowanie i znaczenie Ewa Cieślik, Anna Kościej, Małopolskie Centrum Monitoringu i Atestacji Żywności, Wydział Technologii Żywności, Uniwersytet Rolniczy w Krakowie, © Problemy Higieny i Epidemiologii 2012, 93(1): 1-7.
    5. 15 Foods That Pack More Potassium Than a Banana (healthline.com) 
    6. ACM 2021 03 vJ.indd (aestheticcosmetology.com)

     

     

     

     

  • Czy(m) zastąpić cukier, sól i mąkę, czyli jak przygotować zdrowszy posiłek?

    Czy(m) zastąpić cukier, sól i mąkę, czyli jak przygotować zdrowszy posiłek?

    Tylko kilka zmian, które sprawią, że Twój sposób odżywiania będzie zdrowszy, a Ty będziesz czuć się lepiej.

    Pewnie nieraz myślałaś, że dobrze byłoby coś zmienić w swoim sposobie odżywiania, ale nie bardzo wiadomo, od czego zacząć. Tymczasem wystarczy wprowadzić tylko kilka zmian, aby Twój sposób odżywiania znacznie się poprawił. A wraz z nim Twoje zdrowie i samopoczucie. Niewykluczone, że dzięki temu pozbędziesz się też kilku kilogramów, a tak zwane niezdrowe, wysokoprzetworzone produkty zaczną stopniowo od Ciebie „odpadać”.

    Oto lista podstawowych produktów, których zamiana  na zdrowsze wersje wyjdzie na dobre Twojemu zdrowiu: cukier, sól, mąka i tłuszcze. Z uwagi na fakt, że tematyka jest obszerna, zdecydowałam się podzielić ją na dwie części. W obecnej poruszę zagadnienie zdrowszych zamienników dla powszechnie używanych: cukru, soli i mąki, natomiast w drugiej części przedstawię jak rzecz ma się z tłuszczami oraz mlekiem. Temat mleka poruszam szczególnie w kontekście spożywania go przez osoby dorosłe, a także przez osoby z nietolerancjami lub alergiami na białka mleka krowiego, z najmłodszymi włącznie. W artykule dotyczącym mleka rozwijam także temat białek mleka krowiego oraz laktozy. 

    Tutaj podaję Ci link do tej części, w której przeczytasz o mleku i tłuszczach.

    Cukier

     Najlepiej w ogóle z niego zrezygnuj. Cukier rafinowany w połączeniu z wysokoprzetworzonym współczesnym stylem odżywiania jest poważnym błędem dietetycznym prowadzącym do wielu chorób. Nikomu nie zaszkodzi łyżeczka dziennie do herbaty, ale czytając etykiety na produktach żywnościowych szybko spostrzeżesz, że nie ma możliwości uniknąć jego nadmiaru, nie wybierając świadomie. 

    Pisząc „cukier” mam na myśli zarówno produkt buraczany, jak i trzcinowy, biały i brązowy. To ta sama sacharoza. Cukier brązowy powstaje po prostu przez dodanie melasy.

    Sacharoza to dwucukier, czyli cukier prosty, zbudowany z glukozy i fruktozy. Podobnie jak miód, tylko w innych proporcjach. Nierafinowany cukier jest po prostu mniej przetworzony, ale to nadal cukier. Łatwoprzyswajalny węglowodan. Nierafinowany cukier nie jest pozbawiony mikroelementów, które są potrzebne do jego przyswojenia. I na tym polega jedyna różnica w odniesieniu do cukru rafinowanego, który został pozbawiony tych minerałów w procesie rafinacji. To jedyna korzyść ze spożywania cukru nierafinowanego.

     

    Na dobrą sprawę cukier nadaje się do niwelowania objawów hipoglikemii, czyli niedocukrzenia, kiedy to musisz zjeść lub wypić coś bardzo słodkiego, ponieważ Twój poziom glukozy w surowicy krwi obniżył się poniżej 70 mg/dl i doznajesz objawów hipoglikemii. Stan ten jest groźny dla osób zmagających się z cukrzycą i hipoglikemią reaktywną.  Miód jest dużo zdrowszą alternatywą dla cukru, jeśli dotyczy Cię ryzyko hipoglikemii i musisz  mieć pod ręką coś słodkiego. Jeśli masz cukrzycę, najlepiej żebyś był także pod opieką dietetyka, który pomoże Ci zoptymalizować  Twoją dietę tak, by służyła Twojemu zdrowiu. Jestem takim dietetykiem i służę pomocą. Tutaj dowiesz się więcej na temat konsultacji ze mną. 

    W internecie i nie tylko, pełno jest publikacji na temat wpływu cukru na występowanie schorzeń psychicznych. Tutaj można sobie o tym co nieco posłuchać. 

     Zdrowszymi alternatywami dla cukru są: syrop klonowy, cukier brzozowy czyli ksylitol, erytrytol, inulina, stewia i cukier kokosowy. Ten ostatni ma niski indeks glikemiczny, ale aż 94 g węglowodanów prostych na 100g produktu, tak więc szału nie ma 😉 Jest nieco zdrowszy od tradycyjnego cukru i ma przyjemny, karmelowo-kokosowy smak. W swoim składzie zawiera polifenole, czyli antyoksydanty oraz inulinę, jednak głównym jego składnikiem jest sacharoza. Jeśli jednak miałabym porównać, cukier nierafinowany trzcinowy vs. cukier kokosowy, to zdecydowanie wybieram cukier kokosowy, jeśli już musisz w cukier. 

    Ksylitol wykazuje korzystne działanie przeciwpróchnicze, lecz trzeba uważać z dawką i jej nie przekraczać. Przedawkowanie równa się rozwolnienie 😉 

    Syrop z agawy pomimo niskiego indeksu glikemicznego charakteryzuje się wysoką zawartością fruktozy, dlatego go nie polecam. Fruktoza jest łatwoprzyswajalnym cukrem prostym. Jeżeli nie występuje naturalnie w świeżych owocach, to nie mogę polecić jej jako godne słodziwo, a już na pewno nie dla cukrzyków i osób z insulinoopornością.

    Inulina to polisacharyd o właściwościach prebiotycznych. Jako pokarm dla naszej mikroflory jelitowej wpływa korzystnie na nasz układ odpornościowy.

    Erytrytol jest bezkaloryczny i nie jest metabolizowany przez organizm. Jest też nieco mniej słodki od cukru. Został uznany za bezpieczny słodzik.

    Stewia to bardzo słodki zamiennik cukru. Z uwagi na intensywnie odczuwaną słodycz stewii, używa się jej w niewielkich ilościach.

    Syrop klonowy to bogaty w mangan i ryboflawinę zamiennik cukru. Wykazano jego działanie przeciwnowotworowe oraz antybakteryjne. Jego kaloryczność jest o około 25 % mniejsza od cukru, jednak wysoki indeks glikemiczny tego słodkiego syropu czyni go nieodpowiednim produktem dla osób z zaburzeniami węglowodanowymi.

    Co natomiast uważam na temat miodu? Jest zdrowszym zamiennikiem cukru ze względu na niewielką zawartość elektrolitów, enzymów i niektórych witamin. Miód jest produktem naturalnym i nierafinowanym, nieprzetworzonym (mowa oczywiście o miodzie naturalnym). I to jest jak najbardziej  w porządku, natomiast jest on produktem złożonym z fruktozy i glukozy, a więc z cukrów prostych. Na 100g produktu miód zawiera ponad 80 g węglowodanów i są to węglowodany proste. Dlatego nie poleciłabym miodu jako zamiennika cukru dla osób z zaburzeniami gospodarki węglowodanowej. Pozostałe osoby mogą skorzystać na właściwościach odżywczych miodu dodając go do ciepłej, ale nie gorącej herbaty lub wody. W gorącej wodzie dobroczynnie działające składniki bioaktywne miodu ulegają inaktywacji, czyli po prostu nie działają, bo wysoka temperatura niszczy ich strukturę chemiczną. 

    Naturalnymi źródłami węglowodanów w diecie są owoce (głównie fruktoza i błonnik) i warzywa (głównie skrobia i błonnik). Warzywa i owoce są bogatym źródłem antyoksydantów, minerałów i witamin, a zwłaszcza witaminy C, A oraz folianów (witamina B9). Poza tym, oprócz owoców i warzyw, większość z nas spożywa pieczywo. Pieczywo pełnoziarniste i razowe jest źródłem węglowodanów złożonych, zaś pieczywo pszenne – węglowodanów prostych. 

    Kasze i ziemniaki są źródłem węglowodanów złożonych. Jako produkty naturalne, czyli nieprzetwarzane, są składnikami dobrze zbilansowanej diety. 

    I na koniec ważna informacja. Glukoza, którą organizm łatwo pozyskuje z sacharozy, jest podstawowym pożywieniem dla nowotworów złośliwych. Odkrycie mechanizmu zwiększonego wychwytu glukozy przez komórki nowotworowe pozwoliło na skok milowy w kierunku rozwoju diagnostyki nowotworów, w postaci badania PET. Za odkrycie to przyznano nagrodę Nobla.

    Sól

    Sól to surowiec, który jest źródłem sodu.

    Według norm żywienia dla populacji polskiej na 2020r., nasze zapotrzebowanie na ten pierwiastek wynosi około 1500 mg/dobę. Taka ilość znajduje się w 5-6 g soli, czyli w około jednej łyżeczce. Przy ustalaniu norm kierowano się wytycznymi amerykańskimi i kanadyjskimi. Obecnie zalecenia te zostały usunięte z zaleceń żywieniowych amerykańskich instytucji dotyczących żywienia. Przyjmuje się, że zdrowe osoby mogą spożywać około 8 g soli na dobę. 

    W ostatnich latach równie modne co niebezpieczne jest szerzenie poglądów o potrzebie drastycznego ograniczania lub eliminowania soli z diety. Tymczasem sód jest jednym z elektrolitów, niezbędnym do prawidłowego działania naszego układu krążenia, układu nerwowego, przewodzenia impulsów nerwowych, budowy neuroprzekaźników, od których zależy nie tylko nasze zdrowie psychiczne ale i nasz nastrój. Jest także obok potasu pierwiastkiem biorącym udział w funkcjonowaniu pompy sodowo-potasowej – naszego generatora energii w każdej komórce. 

    Hiponatremia to niedobór sodu. Może być on bardzo niebezpieczny zarówno dla układu nerwowego, jak i dla układu krążenia, czyli dla Twoich dwóch układów sterowniczych. Szczególną postacią hiponatremii jest tzw. hiponatremia maratończyka. Może ona dotyczyć wszystkich osób, które uprawiają sport, piją dużo wody pozbawionej elektrolitów i nie mineralizują się odpowiednio.  

    Stan przeciwny to hipernatremia, czyli zjawisko zbyt wysokiego poziomu sodu w surowicy krwi. Może się przytrafić osobom spożywającym ponadnormatywne ilości soli, mało aktywnym fizycznie. 

    Jednakże niskosodowa dieta połączona z dużą ilością wody i sportu to wskazanie, by być uważnym na ewentualne niedobory sodu.

    Dodatkowo w lecie, kiedy pocimy się najbardziej, tracimy z wodą niezbędne dla naszego zdrowia i życia elektrolity. Jeśli więc trenujesz i pijesz dużo płynów, trzeba zadbać o to, by te płyny zawierały elektrolity i minerały. 

    Podaję przepis na zdrową elektrolitową mieszankę, czyli DIY – zrób to sam.

            woda, trochę miodu, troszkę soli, sok z cytryny   

    Przepis ten podał mi lata temu mój kolega Rafał i jako dietetyczka uważam, że to recepta na całkiem zacny, naturalny izotonik. 

    Czy(m) zastąpić sól? I dlaczego?

    Najlepiej tą zwykłą sól, obecną od zawsze na naszych stołach i w naszych kuchniach,  zastąpić solą mineralną, np. himalajską, morską czy kłodawską.

    Zawierają one wiele cennych minerałów istotnych dla naszego zdrowia, w odróżnieniu od zwykłej, choćby jodowanej soli kuchennej. 

    Nadmorski brzeg w okolicach przepięknej Pogorzelicy. 

    A co z jodowaną solą kuchenną jako źródłem jodu, tak potrzebnym naszej tarczycy i gonadom?

     Jod zawarty w soli kuchennej jest pierwiastkiem, który bardzo łatwo sublimuje. To oznacza, że ze stanu stałego bardzo łatwo przechodzi w stan lotny, z pominięciem stanu ciekłego. Co to oznacza dla przeciętnego zjadacza soli z solniczki? Zanim zdąży on nasycić swoją tarczycę jodem, o który wzbogacona jest sól z solniczki, ów jod w sporej ilości zdąży już z tej soli wyparować. 

    Oczywiście lepszy rydz niż nic, jednakże „sól z solniczki” jest ubogim w minerały produktem, który z powodzeniem można zastępować treściwszymi w składzie zamiennikami.

    Jod możemy uzupełnić także innymi sposobami, np. pijąc wodę zawierającą jod (np. Ustronianka z jodem, Jurajska z jodem), jedząc ryby morskie i owoce morza lub poprzez suplementację.  

    Jeżeli chodzi o pozyskanie jodu drogą wziewną, czyli o ekspozycję na morski aerozol zawierający jod, to najkorzystniej jest jechać nad morze w okresie jesienno – zimowym. Wówczas stężenie jodu w bryzie morskiej jest wyższe aniżeli w czasie ciepłych miesięcy. Mowa oczywiście o Morzu Bałtyckim. Ogólnie największą zawartością jodu w bryzie morskiej charakteryzują się morza zimne, czyli właśnie Morze Bałtyckie, czy też Morze Północne. Jodu z powietrza można zaczerpnąć także w tak zwanych grotach solnych. Takie miejsca znajdziemy często przy uzdrowiskach i w miejscowościach turystycznych. 

    W województwie podkarpackim znajdziemy także jodową perełkę pośród lasów iglastych. Jest nią Radawa, niewielka miejscowość położona nieopodal Jarosławia. Iglaki porastające okolice miejscowości wydzielają duże ilości jodu, co nadaje miejscowości specyficzny, prozdrowotny mikroklimat.

    Mąka

    Letnie ciacho z malinami na mące pełnoziarnistej.

    Ta biała, najpowszechniejsza, to wysokoprzetwarzana, oczyszczona, najmniej korzystna dla naszych organizmów postać mąki. 

    Modny w ostatnich latach strach przed glutenem ma w moim odczuciu sens w przypadku osób, które wykazują nietolerancję lub alergię na gluten, z celiakią włącznie. Te osoby bezwzględnie powinny wyłączyć ze swej diety gluten i jego źródła. Także osoby z chorobami autoimmunologicznymi są uważane za podatne na niekorzystne skutki spożywania glutenu. Chodzi o powinowactwo chorób autoimmunologicznych do nietolerancji na gluten lub na białka mleka krowiego.

    Dla reszty populacji biała mąka jest źródłem węglowodanów prostych, które są węglowodanami łatwoprzyswajalnymi, a zatem powodują po ich spożyciu gwałtowne podniesienie się poziomu glukozy we krwi i szybki jego spadek. Białej mąki nie powinny spożywać zwłaszcza osoby z cukrzycą, insulinoopornością oraz zaburzeniami hormonalnymi, u których korzyści zdrowotne przynosi dieta o niskim indeksie glikemicznym.

     Białą mąkę można zastąpić chociażby mąką pełnoziarnistą i to już zmieni nieco profil węglowodanowy produktu. Również mąka razowa i orkiszowa wypadają znacznie korzystniej pod tym względem aniżeli mąka pszenna.

    Bądź też świadoma, że mąki bezglutenowe (kukurydziana, migdałowa, kokosowa, kasztanowa) są trudniejsze w obróbce. Nie lepią tak ładnie składników. Warto uwzględnić ten fakt w swojej kuchni.  

    Ważne, abyś wiedział(a), że:

    • źródła węglowodanów zawierające gluten, to: mąka pszenna, mąka żytnia, mąka razowa, mąka orkiszowa, kasza jęczmienna, kasza pęczak, kasza manna, płatki owsiane i owies (mogą one być zanieczyszczone glutenem, dlatego nie nadają się na pokarm dla osób chorych na celiakię).
    • bezglutenowe źródła węglowodanów, to: mąka kukurydziana, wszystkie rodzaje ryżu, komosa ryżowa, mąka kokosowa, mąka migdałowa, mąka kasztanowa, ziemniaki, gryka i kasza gryczana, proso i kasza jaglana, soczewica i ciecierzyca.

    Więcej na temat węglowodanów dowiesz się z mojego e-booka „Jedzenie czy leczenie”, który odpowie na wiele Twoich pytań dotyczących terapii dobrą dietą. Wkrótce w sprzedaży. 

    A tutaj zapraszam Cię do drugiej części tego artykułu, dotyczącej mleka i tłuszczy.

    Źródła:

    Patrycja Pietrzycka – Dietetyk lic.